EU AI Act چیست؟ خلاصه‌ی کاربردی برای توسعه‌دهندگان
خلاصه‌ی کاربردی و محتاطانه‌ی EU AI Act: سطوح ریسک، ممنوعیت‌ها، تعهدات مدل‌های همه‌منظوره، شفافیت و جدول زمانی اجرا برای توسعه‌دهندگان.
پیکو هوش·انتشار: ·بهروزرسانی: ·۵ دقیقه مطالعه
خلاصه: EU AI Act قانون چارچوب اتحادیه‌ی اروپا برای هوش مصنوعی است که سیستم‌ها را بر اساس ریسک دسته‌بندی می‌کند: ریسک غیرقابل‌قبول (ممنوع)، پرخطر، ریسک محدود (تعهد شفافیت) و ریسک حداقلی. برای توسعه‌دهنده‌ی ایرانی، مهمترین نکته این است که اگر محصول شما به کاربران یا بازار اتحادیه‌ی اروپا عرضه شود، ممکن است مشمول شوید. این خلاصه آموزشی است، نه مشاوره‌ی حقوقی؛ برای انطباق با یک متخصص حقوق اتحادیه‌ی اروپا مشورت کنید.
این خلاصه بر چه پایه‌ای است؟
ما از خلاصه‌ی سطح‌بالای منتشرشده در سایت artificialintelligenceact.eu استفاده کردیم و متن رسمی قانون را مطالعه‌ی کامل نکرده‌ایم. تاریخ‌ها و جزئیات را از منابع رسمی اتحادیه‌ی اروپا تأیید کنید. برخی جزئیات، از جمله مقدار جریمه‌ها، در این مقاله نیامده‌اند، چون در منبعی که بررسی کردیم نبودند.
چهار سطح ریسک
سطح
معنی
نمونه
غیرقابل‌قبول
ممنوع
نمره‌دهی اجتماعی، دستکاری فریبنده
پرخطر
تعهدات سنگین عمدتاً بر تأمین‌کننده
بخش‌های تعیین‌شده در پیوست قانون
ریسک محدود
تعهد شفافیت
چت‌بات‌ها، دیپ‌فیک
حداقلی
عمدتاً بدون تنظیم
فیلتر اسپم و موارد ساده
کارهای ممنوع (ماده ۵، خلاصه)
بر اساس خلاصه‌ی منبع: تکنیک‌های زیرآستانه‌ای یا فریبنده که رفتار را به‌طور معنادار تحریف می‌کنند، سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌های مرتبط با سن، معلولیت یا وضعیت اقتصادی-اجتماعی، دسته‌بندی بیومتریک برای استنباط ویژگی‌های حساس (با استثنای محدود)، تولید تصاویر صمیمی بدون رضایت و CSAM، نمره‌دهی اجتماعی با اثرات زیان‌بار، ارزیابی ریسک جنایی صرفاً بر پایه‌ی پروفایل، جمع‌آوری بی‌هدف تصاویر چهره برای پایگاه شناسایی چهره، استنباط احساسات در محل کار یا آموزش (با استثنا) و شناسایی بیومتریک لحظه‌ای در فضای عمومی برای مجری قانون (با استثناها). جزئیات و استثناها را در متن رسمی بخوانید.
چه دادهای را نباید به API هوش مصنوعی بفرستیم؟ سیاست دادهی ارائه‌دهندگان، سرویس رایگان و پولی، ناشناسسازی، کلیدها و چکلیست حریم خصوصی.
خبرنامه
آموزش‌ها و تغییرات جدید را به‌موقع بگیرید
فقط مطالب مفید دربارهی API هوش مصنوعی؛ بدون هرزنامه.
اگر مدلی تولید می‌کنید (نه فقط استفاده)، تعهداتی مثل مستندات فنی، اطلاعات برای پایین‌دست‌ها، سیاست رعایت کپی‌رایت و خلاصه‌ی عمومی محتوای آموزشی مطرح است. مدل‌هایی با «ریسک سیستمی» (در منبع: آستانه‌ی محاسباتی ۱۰^۲۵ عملیات ممیز شناور) تعهدات بیشتری دارند. اگر شما صرفاً از API مدل استفاده می‌کنید، این تعهدات اصولاً متوجه تأمینکنندهی مدل است، اما ممکن است مستندات و اطلاعاتی از آن‌ها برای انطباق شما لازم باشد.
شفافیت (ماده ۵۰)
در سطح خلاصه: کاربران باید بدانند با هوش مصنوعی تعامل می‌کنند (چت‌بات) و محتوای مصنوعی مانند دیپ‌فیک باید مشخص شود. بر اساس جدول زمانی منبع، ماده‌ی ۵۰ از ۲ اوت ۲۰۲۶ اعمال میشود و برای سیستم‌های از قبل در بازار مهلتی تا ۲ دسامبر ۲۰۲۶ برای بند ۵۰(۲) هست. از نظر عملی: اگر ربات چت می‌سازید، شفاف بگویید. مرتبط: افشای استفاده از AI.
جدول زمانی (بر اساس منبع)
تاریخ
رویداد
۱ اوت ۲۰۲۴
لازم‌الاجرا شدن قانون
۲ فوریه ۲۰۲۵
اعمال بیشتر ممنوعیت‌ها
۲ اوت ۲۰۲۵
تعهدات GPAI
۲ اوت ۲۰۲۶
اختیارات اجرایی دفتر AI و ماده ۵۰
۲ دسامبر ۲۰۲۶
ممنوعیت تصاویر صمیمی غیررضایتی/CSAM و پایان مهلت ۵۰(۲)
۲ دسامبر ۲۰۲۷
تعهدات پرخطر (بند ۶(۲)/پیوست III)
۲ اوت ۲۰۲۸
تعهدات پرخطر (بند ۶(۱)/پیوست I)
برخی این جدول‌ها ممکن است تغییر کنند یا اصلاح شوند؛ منبع رسمی را بررسی کنید.
چه کسی مشمول میشود؟
قانون معمولاً بر اساس عرضه یا استفاده در بازار اتحادیه تعریف میشود، نه صرفاً محل شرکت. اینکه یک توسعه‌دهنده‌ی ایرانی دقیقاً مشمول است یا نه، به نحوه‌ی عرضه، مخاطب و نقش (تأمین‌کننده یا بهرهبردار) بستگی دارد و پاسخ قطعی نداریم. اگر محصول را برای اتحادیه‌ی اروپا عرضه می‌کنید، مشاوره‌ی حقوقی بگیرید.
چه کاری عملاً بکنیم؟
۱. فهرست سیستم‌ها: هر کاربرد AI در محصولتان را فهرست و دسته‌بندی ریسک کنید. ۲. ممنوعیت‌ها: مطمئن شوید کاربردی در فهرست ممنوع نیست. ۳. شفافیت: اگر ربات چت دارید، اعلام «شما با هوش مصنوعی صحبت می‌کنید» و برچسب محتوای مصنوعی. ۴. مستندسازی: انتخاب مدل، داده و کنترل‌ها را ثبت کنید. ۵. قراردادها: از تأمینکنندهی مدل اطلاعات انطباق بگیرید. مرتبط: شرایط استفاده‌ی ارائه‌دهندگان. ۶. حریم خصوصی: حریم خصوصی داده.
ابهامات
تفسیر دقیق برخی تعاریف هنوز از سوی نهادهای اروپایی روشن میشود.
دستورالعمل‌ها و کدهای رفتار تغییر می‌کنند.
نحوه‌ی اعمال برای شرکت‌های خارج از اتحادیه در عمل ممکن است پیچیده باشد.
پیکو هوش API و استودیو ارائه می‌کند (docs، کاتالوگ) و در این مقاله ادعای انطباق با این قانون نمی‌کنیم.
سوالات متداول
آیا قانون هوش مصنوعی اروپا روی ایرانیها هم اثر دارد؟
اگر محصول شما در بازار اروپا عرضه یا استفاده شود ممکن است اثر داشته باشد؛ پاسخ قطعی به شرایط شما بستگی دارد و نیاز به مشاوره دارد.
آیا استفاده از API مدلها مشمول تعهدات GPAI میشود؟
تعهدات GPAI عمدتاً به عهدهی تأمینکنندهی مدل است؛ شما ممکن است تعهدات دیگری به عنوان بهرهبردار داشته باشید.
مهمترین گام اولیه چیست؟
فهرستکردن کاربردها و بررسی اینکه ممنوع یا پرخطر نباشند، و رعایت شفافیت.
قانون چه زمانی کامل اجرا میشود؟
اجرا مرحلهای است؛ جدول بالا را ببینید و منابع رسمی را برای بهروزرسانی بررسی کنید.